Notendanafn: Ašgangsorš:
21. Jul 12:36

 
Bókaumfjallanir

Sandįrbókin - Gyršir Elķasson
(Gefin śt įriš 2007, Uppheimar)
Höfundur umfjöllunar: Ingibjorg - 2. Jan 2008

Sandįrbókin eftir Gyrši Elķasson er bók sem lętur lķtiš yfir sér viš fyrsta lestur en hefur žó hreinan og dimman undirtón. Nafn bókarinnar Sandįrbókin vķsar til fręgrar bókar, A Sand County Almanac eftir umhverfissinnann Aldo Leopold sem kom śt ķ Bandarķkjunum įriš 1949. Ķ žessari bók setti Leopold fram sišfręši landsins (A land ethic) og lżsti įrstķšunum og dżra og fuglalķfi meš undraveršum hętti.
    Gyršir hefur greinilega veriš aš lesa Leopold og hann hefur lķka lesiš Thoreau. Sandįrbókin segir frį listmįlara sem hefur flśiš frį borginni ķ fašm skógarins. Eins og A Sand County Almanac skiptist bókin ķ kafla eftir įrstķšum. Gyršir lżsir nįttśrunni og hinum mismunandi blębrigšum skógarins į afskaplega eftirminnilegan hįtt. Ķslenskan er fögur og hnökralaus, stķlinn tęr eins og stöšuvatn aš fjallabaki og žaš rķkir įkvešinn frišur og kyrrš ķ žessari bók. Samt sem įšur er dimmur undirtónn og ekki allskostar frišur heldur eiršarleysi ķ hugskoti ašalpersónunnar, listmįlarans sem viš fįum aldrei aš vita hvaš heitir.
    Umhverfi bókarinnar minnir mjög į Įsólfsstaši žar sem Skógręktin hefur ręktaš mikinn skóg, og žar sem Žjórsį rennur skammt frį og aš baki henni eru raušir sandar og ķ fjarskanum gnęfir tindur Heklufjalls. Į Įsólfsstöšum er einnig hjólhżsabyggš svipuš žeirri og lżst er ķ bókinni. En aš öšru leyti skiptir ekki mįli fyrir framvindu eša skilning sögunnar hvort aš hśn į sér raunverulega fyrirmynd ešur ei.
    Ašalpersónan ķ sögunni er listmįlari sem į aš baki einhverjar hremmingar. Hvaš nįkvęmlega hefur komiš fyrir hann, vitum viš ekki. Listmįlari žessi hefur mikinn įhuga į trjįm, og mį segja aš Sandįrbókin fjalli aš hluta til um tré. Listmįlarinn er aš reyna aš nį innra jafnvęgi, en hann er eiršarlaus og finnur ekki friš. Samt kemur greinilega fram, aš listamanninum lķšur ennžį verr ķ borginni. Gyršir leyfir sér aš gagnrżna botnlausa efnishyggju ķ ķslensku samfélagi og segir m.a. (bls. 79):
    
    "Mįlarar geta hvergi falliš inn ķ, jafnvel žótt žeir reyni žaš. Aš flytja hug sinn yfir į myndflöt er einfaldlega ekki tekiš gilt nema upp aš vissu marki, og eru kannski ešlileg višbrögš samfélags sem stefnir ljóst og leynt aš efnislegri velgengni."
    
    Listmįlarinn passar hvergi inn ķ samfélagiš. Honum hefur eins og trjįnum, fuglunum, og lķfrķkinu veriš hafnaš af gręšgissamfélaginu sem bindur jökulįna ķ fjötra. Žannig er įkvešinn umhverfisbošskapur ķ bók Gyršis ķ anda Leopolds og Thoreaus. Listamašurinn er eins og dżrin ķ śtrżmingarhęttu og honum hefur veriš żtt śt į jašar hins efnislega samfélags. Gyršir veltir žannig į mjśkan og nęrfęrinn hįtt upp įleitnum spurningum um žaš hvaš er aš vera listamašur, hvernig getur listamašur lifaš af ķ nśtķma efnishyggjusamfélagi, og hvaš veršur eiginlega um nįttśruna meš žessu įframhaldi. Umhverfisbošskapur Gyršis er kurteis og yfirvegašur. Hann skrifar lįtlaust og įn mikilla tilfinninga, en samt skynjar lesandinn ósjįlfrįtt undirtóninn, dimman og hreinan eins og fossnišinn ķ Sandįnni sjįlfri sem er svo lįnsöm aš renna óvirkjuš til sjįvar.
    

Sögur og umsagnir eru © mešlima. Annaš efni er © Rithringur.is ©2003-2017 Rithringur.is · hafa samband